W poszukiwaniu zdrowszych nawyków żywieniowych konsumenci coraz częściej polegają na etykietach żywności, aby podejmować świadome wybory. Jednym z takich systemów oznakowania zdobywających popularność jest indeks Nutri-Score. Choć ten system ma na celu pomóc nam w dokonywaniu zdrowszych wyborów żywieniowych jednym rzutem oka, kluczowe jest zrozumienie, że nie zawsze dostarcza on kompleksowego obrazu jakości odżywczej danego produktu spożywczego.
Czym jest indeks Nutri-Score?
Nutri-Score to system oznaczania produktu spożywczego. Zwykle z przodu opakowania przypisuje się literę i kod koloru produktowi spożywczemu w zależności od aspektu prozdrowotnego. Skala 5-cio stopniowa gdzie A w kolorze zielonym ma oznaczać zdrowsze wybory aż do E w kolorze czerwonym dla mniej zdrowych opcji. Wynik jest obliczany na podstawie formuły uwzględniającej zarówno pozytywne, jak i negatywne czynniki żywieniowe. Celem jest zachęcanie konsumentów do wybierania produktów o lepszych profilach żywieniowych. W teorii jest to dobra myśl, która ma ułatwiać zakupy. Czy tak jest w rzeczywistości i możemy w 100% polegać na indeksie Nutri-Score?
Co wpływa na ocenę Nutri- Score?
Nutri-Score, jako kompleksowy system oznakowania bierze pod uwagę szereg czynników pozytywnych i negatywnych, aby kierować konsumentów ku zdrowszym wyborom żywności. Z pozytywnej strony, uwzględnienie w produkcie owoców, warzyw, roślin strączkowych, orzechów i nasion oleistych jest nagradzane wyższym wynikiem. Te produkty są prawdziwymi skarbnicami składników odżywczych, dostarczając niezbędnych witamin, minerałów, przeciwutleniaczy, białka roślinnego i zdrowych tłuszczów. Ponadto, nacisk na zawartość błonnika to godne uznania zagadnienie, ponieważ błonnik odgrywa kluczową rolę w zdrowiu układu trawiennego i jest związany z mniejszym ryzykiem chorób przewlekłych.
Rozpoznanie zawartości białka jako czynnika pozytywnego podkreśla znaczenie tego składnika w utrzymaniu ogólnego zdrowia. Białko jest niezbędne do naprawy i wzrostu tkanek, a jego obecność w posiłku przyczynia się do poczucia sytości i stabilizuje poziom cukru we krwi.
Czym jest indeks Nutri-Score i czy warto się nim kierować?
Z drugiej strony, Nutri-Score skupia się na negatywnych czynnikach, które mogą przyczynić się do problemów zdrowotnych przy nadmiernym spożyciu. Uwzględnienie całkowitej zawartości energii, czyli kalorii, odzwierciedla zrozumienie, że mimo że energia jest niezbędna dla funkcji organizmu, jej nadmierny spożycie może prowadzić do problemów związanych z nadwagą. Analiza całkowitej ilości cukrów jest istotna zwłaszcza w obecnych czasach, gdy nadmierna konsumpcja dodanego cukru wiąże się z otyłością, cukrzycą typu 2 i problemami dentystycznymi. Kara dla produktów o dużej zawartości cukru ma na celu odciągnięcie konsumentów od nadmiernie słodzonych opcji.
Nasycone tłuszcze, kolejny czynnik negatywny, są analizowane ze względu na ich związek z podwyższonym poziomem cholesterolu i chorobami serca. Nutri-Score zachęca konsumentów do rozważnego wyboru typów spożywanych tłuszczów, rozpoznając, że nie wszystkie tłuszcze wpływają tak samo na zdrowie. Podobnie, ocena zawartości sodu podkreśla znaczenie kontrolowania spożycia soli, zważywszy na dobrze udokumentowane powiązania między wysokim poziomem sodu a nadciśnieniem.
Należy jednak zauważyć, że Nutri-Score, pomimo że jest cennym narzędziem, ma swoje ograniczenia. System nie rozróżnia między naturalnie występującymi a dodanymi cukrami, ani nie wyróżnia źródeł nasyconych tłuszczów. Ta zbyt uproszczona analiza może prowadzić do braku subtelności w ocenie ogólnej zdrowotności pewnych produktów. Ponadto, Nutri-Score nie uwzględnia indywidualnych potrzeb żywieniowych ani metod przetwarzania żywności, co stanowi istotny element holistycznego podejścia do zdrowia.
Jakie są minusy Nutri-Score?
Przy tworzeniu oceny Nutri-Score algorytm rozważa pozytywne i negatywne czynniki, generując jedną ocenę, a ostateczna ocena jest wyświetlana wyraźnie na opakowaniu.
Ograniczenia Nutri-Score:
Podejście jednoznaczne dla wszystkich
Nutri-Score dostarcza uproszczonego systemu oceny, ale nie uwzględnia indywidualnych potrzeb żywieniowych. To, co może być zdrowym wyborem dla jednej osoby, może nie być odpowiednie dla innej, ze względu na czynniki takie jak wiek, płeć, poziom aktywności i konkretne stany zdrowia.
Brak uwzględniania metod przetwarzania i gotowania
Nutri-Score nie bierze pod uwagę metod przetwarzania ani gotowania używanych w przygotowaniu żywności. Na przykład dwa produkty o tym samym Nutri-Score mogą być poddane różnym poziomom przetwarzania, wpływając na ich ogólną jakość odżywczą. Wskaźnik Nutri-Score takiego produktu jak makaron nie wskazuje różnicy między makaronem razowym z pełnoziarnistej mąki a zwykłym makaronem z białej przetworzonej mąki. Kolejnym przykładem są kolorowe, czekoladowe płatki śniadaniowe, które w systemie Nutri-Score otrzymały oznaczenie A, na równi z płatkami owsianymi. To jaskrawy przykład paradoksu, który może pociągnąć za sobą niekorzystny wybór podczas zakupów.
Brak nacisku na gęstość składników odżywczych
System nie priorytetuje gęstości składników odżywczych w żywności. Niektóre produkty z niskim Nutri-Score mogą nadal brakować istotnych składników odżywczych, i odwrotnie. To może być mylące dla konsumentów dążących do zrównoważonej diety. Nutri-Score nie bierze pod uwagę istotnych składników odżywczych dla organizmu, takich jak witaminy, minerały, substancje bioaktywne i niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), oraz nie ocenia źródeł białka. Dodatkowo, system pomija także obecność konserwantów, barwników i innych dodatków do żywności, które mogą wpływać na zdrowie. W rezultacie, napoje typu cola, które nie dostarczają żadnych wartości odżywczych, otrzymują lepszą ocenę Nutri-Score niż soki czy nektary.
Brak różnicowania między rodzajami tłuszczów czy cukrów
Nutri-Score traktuje wszystkie nasycone tłuszcze i cukry jednakowo, nie biorąc pod uwagę źródła. Ta nadmierna uproszczenie może prowadzić do błędnych przekonań dotyczących zdrowotności pewnych tłuszczów i cukrów, ponieważ nie wszystkie są takie same.
Może zniechęcać do spożycia wartościowych produktów
Niektóre wartościowe produkty mogą otrzymać niższe Nutri-Scores z powodu naturalnych składników, takich jak tłuszcze czy cukry. To może niechcący zniechęcać do spożycia wartościowych produktów, które są częścią zrównoważonej diety.
Mimo że indeks Nutri-Score to cenne narzędzie w promowaniu zdrowszych wyborów żywieniowych, kluczowe jest traktowanie go jako punktu wyjścia, a nie ostatecznej miary jakości odżywczej produktu. Konsumenci powinni uzupełniać czytanie etykiet z zrozumieniem swoich indywidualnych potrzeb żywieniowych i brać pod uwagę dodatkowe czynniki, takie jak metody przetwarzania żywności czy gęstość składników odżywczych. Holistyczne podejście do żywienia obejmuje uwzględnienie różnych aspektów diety, a Nutri-Score, choć informacyjny, powinien być tylko jednym z elementów tego szerszego spojrzenia na zdrowe odżywianie.
Wykorzystywanie tego oznaczenia jako narzędzia marketingowego może być atrakcyjne, ale jednocześnie może wprowadzać konsumentów w błąd. Niestety, producenci, zwłaszcza ci zajmujący się przetworzoną żywnością, mogą dostosowywać skład produktów w taki sposób, aby uzyskać pozytywną ocenę w skali Nutri-Score. W rezultacie produkt, który jest mocno przetworzony, może zostać uznany za zdrowy, mimo że nie jest. Natomiast prawdziwie zdrowe produkty, które posiadają krótką listę składników, nie mogą korzystać z takich sztuczek. Te manipulacje mogą skutkować zwiększonym spożyciem żywności mniej zdrowej i wysoko przetworzonej, w porównaniu z żywnością nieprzetworzoną.
W ostateczności prawda jest taka, że najzdrowsze produkty nie wymagają żadnego oznakowania.
Jeśli zastanawiasz się jak rozpocząć przygodę z ziołami?
Zapraszam na warsztaty lub indywidualną konsultację
Artykuł opublikowany w czasopiśmie Żyj Naturalnie
Źródła:
- Fantastic Foods and Where to Find Them-Advantages and Disadvantages of Nutri-Score in the Search for Healthier Food; Dariusz Włodarek; Hubert Dobrowolski
- Raport-Znakowanie-produktow-z-wykorzystaniem-systemu-Nutri-Score.pdf (nutriscore-fakty.pl)
